دوره جدید / شماره ۱۷ / شماره پیاپی ۱۷ / آذر ۱۳۹۱
۱۷

شعرِ معاصرِ ژاپن

 ترجمه از ژاپني: کيمي‌ئه مائِدا* /قدرت‌الله ذاکري
{ شناسه مقاله: 2453 }   { موضوع: جنگ تجربه }   { بازدید: ۲۰۴۶ }

شماره ۱۷، آذر ۱۳۹۱

بيان اين نکته که در ژاپن سنت «شعر کلاسيک» مانند آنچه در ايران هست، وجود ندارد، شايد تعجب برانگيز باشد. از قديم در ژاپن اشعار واکا(1) - تانکا - و کانشي – شعر چيني مانند شعر عرب در زبان فارسي – وجود داشت و بعد هم با ورود به دوره قبل از دوره مدرن که در تاريخ ادبيات ژاپن به آن کينسه(2) مي‌گويند، هايکو هم اضافه شد. پر واضح است که در اين شعرهاي کوتاه هم قواعد وزني و زباني خاص آنها وجود دارد و از طرف ديگر نثر موزون هم هست، اما شعرهايي حماسي مانند شاهنامه يا داستان‌هاي منظومي مانند آثار نظامي وجود ندارد. با اين همه شگفت است که فرآيند شکل‌گيري شعر مدرن و شعر نو در ادبيات ژاپن که در قرن 19 و 20 با الهام از شعر غرب صورت گرفت، بسيار شبيه اين فرآيند در ادبيات ايران و ساير کشورهاي غير غربي است.

اين فرآيند نخست از شعر ترجمه و تقليد از آن شروع شد، به شکل مقطعي از مکتب‌هايي نظير رومانتيسم، سمبليسم، دادائيزم، سوررئاليسم و شعر پرولتاريا تأثير گرفت و علاوه بر آن جريانات مختلف ادبي به وجود آمد. اين رنج و تلاش براي آفرينش جملاتي رها از قواعد زباني و وزني سنتي بود. مهمترين واقعه قرن بيستم براي ژاپني‌ها، شکست در جنگ بزرگ جهاني دوم بود. مرگ در جنگ، همچنين احساس گناه و پوچ‌گرايي ناشي از «تنها من زنده ماندم» در حاليکه از نزديک شاهد مرگ خانواده و هم‌رزمان در جنگ بودند، نيز فقر و سختي معيشت در سال‌هاي بعد از جنگ بر ادبيات اين دوره سايه‌اي عميق انداخت. دوره‌اي به وجود آمد که شعر آن «شعر بعد از جنگ» ناميده شد که در آن در ميان همه زندگي‌ها سايه مرگ بود و شاعران توانستند در سايه مرگ زندگي خويشتن را کشف کنند.

سال 1956 بود که بيان شد، دوران بعد از جنگ تمام شده و وضعيت سياسي و اقتصادي سخت اين دوره پايان يافته است. ژاپن به رشد سريع اقتصادي بسيار بالا و يگانه‌اي دست يافت. سطح زندگي بسيار بالا رفت، با اين همه هنوز هم افراد زيادي بودند که به زندگي ادامه مي‌دادند در حاليکه نمي‌توانستند تجربه مرگ را از زندگي خود بتکانند.

پي‌نوشت‌ها:

1- Waka: در لغت به معني شعر ژاپني است که در مقابل کانشي – Kanshi – يا شعر چين قرار مي‌گيرد. تانکا – Tanka – در لغت به معني شعر کوتاه است.

2- Kinsē: در تاريخ ادبيات ژاپن به دو دوره آزوچي موموياما و ادو اشاره دارد.

* کيمي‌ئه مائِدا: ايرانشناس و مترجم آثار ادبي فارسي به ژاپني

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه تجربه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.