دوره جدید / شماره ۱۷ / شماره پیاپی ۱۷ / آذر ۱۳۹۱
۱۷

جهنمِ زیبا

 الن سيکسو* / ترجمه‌ی زهرا قربان‌خانلو /غلامحسين دولت‌آبادي
{ شناسه مقاله: 2383 }   { موضوع: ادبیات }   { بازدید: ۳۰۵۱ }

شماره ۱۷، آذر ۱۳۹۱

کشف يک اثر در حين خواندن اتفاقي است به همان اندازه نادر که روياي رستاخيز براي مرده‌اي محبوب‌ و اين امري است که هر پنج يا 10 سال رخ مي‌دهد و البته با چنان قدرتي که باعث مي‌شود، بتوانيم در اين روزها واقعيت ادبيات را باور کنيم. اين احساسي است که چند سال پيش تجربه‌اش کردم، از زماني که «روزگار دوزخي آقاي اياز» نوشته‌ي رضا براهني را خوانده‌ام. اثري آخر زماني. چه خوشبختي‌اي که ناگهان از وجود سياره‌اي ديگر، جهاني ديگر باخبر شويم.

به‌خاطر مي‌آورم که خواندن اين اثر برايم طاقت‌فرسا بود. چون آثاري که از ژرفاها فوران مي‌کنند، به سختي در تخيل مي‌گنجند. اين آثار درد مي‌آورند، زيرا بر محور درد مي‌چرخند، بر راز درد. بنابراين دوست من رضا، اشتباه نکرده است: او مستقيم به يک جهنم رفته است تا از آنجا شروع کند. جهنم، زادگاه خلقت. من مي‌گويم يک جهنم، چون هرکس جهنم خودش را دارد. جهنمِ رضا براهني باشکوه و آراسته همچون کاخ است. مجموعه‌اي از ايراني‌ها، ترک‌ها و غربي‌ها. رضا حافظه و دانشي دايره‌‌المعارفي دارد. بي‌نهايت بومي و مدرن است. بايد بگويم: جهنم‌ها، از نوع جهنم‌هاي زيبا هستند. چراکه جهان رضا اين جهنم‌ها را در هر روز و هرجا دارد و از زندان‌ها و گناهان درون خانواده مي‌گويد. آنچه موجب تبعيد رضا شده است- با اينكه ادبيات به او نيازمند است- اين است که او شهروندي بسيار قدرتمند است. رضا، اين شاعر بلندپايه و در عين حال آموزگار خيالباف و تيزبين، مرد حرف و عمل، به سنت بزرگ جهاني کيمياگران کلام و مبدعين آزادي‌هاي جديد تعلق دارد.

* الن سيکسو نويسنده و منتقد ادبي سال 1937 در الجزاير به دنيا آمد. سال 1968 دکتراي خود را در رشته‌ي ادبيات انگليسي دريافت کرد. او مرکز مطالعات زنان را براي اولين بار در اروپا بنيان نهاد. در 1969 با همکاري تزوتان تودوروف و ژرار ژنت، مجله‌ي poétique را تأسيس کرد. او سال 1967 نخستين رمان خود را با عنوان نام کوچک خدا منتشر کرد. در 1962 با دريدا ديدار کرد که اين ديدار بسيار بر او تأثير گذاشت و آن دو کم کم به دو دوست و همکار تبديل شدند. سيکسو سال 1969 به خاطر رمان De dans جايزه‌ي مديسي را دريافت کرد. نمايش‌نامه‌ي پرتره‌ي دوراي سيکسو در زمره‌ي مهم‌ترين آثار نمايشي دهه‌ي 70 اروپا ست. سيکسو اکنون در دانشگاه سوربن تدريس مي‌کند.

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه تجربه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.