دوره جدید / شماره ۱۷ / شماره پیاپی ۱۷ / آذر ۱۳۹۱
۱۷

فستيوال پرفورمنس گالري ايست پایان یافت اما پرفورمنس واقعا چیست؟!

وقتي تماشاگر سکوت خود را مي‌شکند

 مژگان قدوسي
{ شناسه مقاله: 2354 }   { موضوع: کافه }   { بازدید: ۱۳۹۹ }

شماره ۱۷، آذر ۱۳۹۱

 پرفورمنس به معناي «به اجرا گذاشتن» است. حضور فيزيکي مدنظر است. متن و نقطه‌نظر نمايش‌نامه‌نويس حکم تعيين‌کننده‌اي ندارد بلکه حضور فيزيکي اشخاص اين مهم رابه عهده مي‌گيرند و به همين دليل پروسه‌ي اجراي يک پرفورمنس از قبل غيرقابل پيش‌بيني است. در چنين نمايشي جامعه‌شناسي، زيبايي‌شناسي و سياست عوامل جدايي‌ناپذيري هستند. در اجراي پرفورمنس به‌دليل حضور بازيگر و مخاطب روابط به دنبال آن درهم‌تنيده مي‌شود به صورتي که مخاطب مي‌تواند بازيگر شود يا بالعکس. جدايي اوبژه و سوژه به راحتي مي‌تواند از بين برود. به‌دليل غيرقابل پيش‌بيني بودن اعمال و رفتار مخاطب، اجراي پرفورمنس در همان فرم قابل تکرار نيست. پرفورمنس يک اتفاق است و تفسير آن درخود اوست يا به عبارت ديگر در تأثيري است که روي بازيگر و مخاطب مي‌گذارد. يعني تجربه‌ي خود او از اتفاق تفسير پرفورمنس است.

فضاي پرفورمنس به‌گونه‌اي است که مرز ميان تماشاچي و بازيگر از بين مي‌رود يا اينکه بازيگر در فضايي غيرمعمول بازي مي‌کند به صورتي که فضاي ايجاد شده از فضاي تئاتر کاملاً متمايز است. روزمرگي يکي از پايه‌هاي پرفورمنس است. تماشاگر مي‌تواند سکوت خود را بشکند و با صدايش يا کلماتش به اجرا غنا بخشد. همچنان که مخاطب مي‌تواند در فاصله‌هاي زماني متفاوتي قرار گيرد. در پرفورمنس چند واحد زماني مي‌توانند با هم پيش بروند. در زماني مشخص اختلاف زمان‌ها در مکاني مشخص قابل دريافت است که مي‌تواند از لحاظ محتوايي ربطي به هم نداشته باشد. براي مخاطب ايده يا هدف مشخصي به‌وجود نمي‌آيد. هر زمان مستقل از زمان ديگر است.

از اين طريق تکه‌هاي زماني‌اي به‌وجود مي‌آيند که ربطي به هم ندارند و هرکدام ريتم، سرعت و فشردگي خود را دارند. مفهوم در پرفورمنس از طريق عمل دريافت به وجود مي‌آيد؛ به اين معنا که مفهوم معطوف به پروسه پرفورمنس مي‌شود. در پرفورمنس هيچ مفهومي از قبل تعيين نمي‌شود. مخاطب در لحظه درگير است. در هرلحظه پذيراي يکسري اتفاقاتي است که بر مبناي آنها مفهوم خود را از اجرا در مي‌يابد. تأثيرات حسي هميشه مي‌توانند به عنوان مفاهيم در پرفورمنس بازده داشته باشند. مخاطب همه‌ي عناصر پرفورمنس را به دانسته‌هاي ذهن خود ارتباط مي‌دهد و به کمک آن مفهومي را مي‌سازد. حضور و ايفاي نقش از هم جدا نيستند. اين نکته‌اي است که پرفورمنس بر آن تأکيد مي‌کند.

تبلیغات

 

 

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه تجربه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.