دوره جدید / شماره ۱۶ / شماره پیاپی ۱۶ / آبان ۱۳۹۱
۱۶

نمايش «خداي کشتار» در سالن اصلی روی صحنه رفت

کشتار مصالحه‌آميز

 نريمان امينيان
{ شناسه مقاله: 2223 }   { موضوع: کافه }   { بازدید: ۷۲۱ }

شماره ۱۶، آبان ۱۳۹۱

اين روزها نمايش «خداي کشتار» به‌ نويسندگي ياسمينا رضا و با کارگرداني عليرضا کوشک‌جلالي در سالن اصلي مجموعه تئاتر شهر ‌روي صحنه مي‌رود. اين نمايش که پيش‌تر نيز در سال 1387 و توسط همين کارگردان با گروهي متفاوت در سالن سايه روي صحنه رفته بود، روايتگر ديدار دو زوج است که بر سر دعواي فرزندان‌شان به‌ گفت‌وگو مي‌پردازند تا راه‌حلّي مسالمت‌آميز براي رفع کدورت ايجادشده پيدا كنند. نوشتار حاضر بر آن است تا ضمن ارائه شناسنامه و خلاصه‌اي از اين اثر، به‌ بررسي مضموني آن بپردازد. نمايشنامه «خداي کشتار» واپسين اثر دراماتيک ياسمينا رضا به‌شمار مي‌رود که اجراي آن علاوه بر فرانسه، در لندن، نيويورک و شهرها و کشورهاي ديگر هم با موفّقيت همراه بود. اين اثر که در سال 2006 نوشته شده، در سال 2011 توسّط رومن پولانسکي با عنوان کوتاه‌شده «کشتار» به ‌پرده سينما نيز راه يافت.

اين درام طنزآلود در سال 2009 برنده جايزه «توني» براي بهترين نمايشنامه و جايزه «لارنس اوليويه» براي بهترين کمدي جديد شد و به ‌زبان‌هاي مختلف نيز ترجمه شده است. در ايران سه ترجمه از اين اثر توسّط عليرضا کوشک‌جلالي، مائده طهماسبي و ساناز فلّاح‌فرد صورت گرفته و در بازار موجود است. خلاصه نمايشنامه از اين قرار است: بر سر دعواي فرديناند رايل و برونو هويل، والدين اين دو کودک 11 ساله در منزل خانواده هويل گرد هم آمده‌اند تا پيرامون اين مسأله گفت‌وگو کنند. پدر و مادر فرديناند ـ آلن و آنت ـ که فرزندشان به‌خاطر جاسوس خوانده شدن از سوي برونو، با يک چماق او را زخمي کرده، در ابتدا ضمن پذيرش اين عمل ناپسند، در پي جبران مافات هستند. امّا اين گفت‌وگوي ساده خود تبديل به‌ نزاعي لفظي ميان دو خانواده مي‌شود. پدر و مادر برونو ـ ميشل و ورونيک ـ که خود دچار اختلافاتي با يکديگر هستند، بر سر داروهاي شرکتي که آلن با آن همکاري مي‌کند و عوارض زيادي دارد، با اين خانواده از دري ديگر وارد مشاجره مي‌شوند.

رايل‌ها نيز ماجراي همستر دختر هويل‌ها را که ميشل دور از چشم دخترشان در خيابان رها کرده را مطرح مي‌کنند و اينگونه اختلافات دروني ميشل و ورونيک بيشتر عيان مي‌شود. تمام اين جزئيات در پاره ابتدايي اثر که هنوز تفاهمي راجع به‌ دعواي فرزندان وجود مي‌داشت برملا شده و باعث مي‌شود تا بعداً طرفين از آنها استفاده ابزاري کنند. اين مسائل توجه طرفين را از موضوع اصلي که حل کدورت حاصل از دعواي فرزندان‌شان است منحرف کرده و نمايشنامه در راستاي برملا کردن ديدگاه‌هاي عمومي آدميان در باب روابط انساني پيش رود. تمامي اينها منجر به ‌ناتمام ماندن بحث اصلي شده و نمايش پايان مي‌پذيرد.

در تحليل مضموني اين اثر، ديدگاه‌هاي مختلف در رابطه با مشکلات موجود در روابط انساني مطرح مي‌شود. تضاد همين ديدگاه‌هاست که منجر به ‌کشمکش در اثر مي‌شود. آلن به ‌خداي کشتار و قتل‌عام اعتقاد دارد و مي‌گويد تنها قادر مطلق اوست. چنين ديدگاهي وي را در مقام توجيه عمل فرزندش قرار مي‌دهد. در عوض ورونيک معتقد به‌ خانواده‌اي جهاني ا‌ست که در آن نبايد رفتار انساني فراموش شود. با اين‌همه، وقتي در پي علل دعوا نبوده و تنها درباره نتيجه آن حرف مي‌زند، او در نقطه مقابل ادعايش قرار مي‌گيرد. آدم‌هاي اين نمايش اساساً تا حد زيادي با آنچه مي‌نمايند، تفاوت دارند.

ميشل، همستر دخترش را سربه‌نيست مي‌کند و به ‌دروغ چنين مي‌نمايد که او خودش از قفس فرار کرده، اما در مقابل آلن را در ماجراي داروهاي مضر متهم به ‌دروغگويي مي‌کند. ورونيک مصرانه دم از گفت‌وگوي مسالمت‌آميز مي‌زند، اما حاضر به ‌اين کار نيست. آنت مدام چنين وانمود مي‌کند که شوهرش دچار ايرادات رفتاري‌ است، اما خود چنان در مستي و ياوه‌گويي زياده‌روي مي‌کند که روي پاي خودش هم بند نمي‌ماند. نمايش «خداي کشتار» از آثار دراماتيک برجسته قرن 21 محسوب مي‌شود و با دستمايه قرار دادن يک اتفاق به‌ظاهر ساده، رويکردهاي مختلف و ادعاهاي توخالي شخصيت‌ها را تصوير مي‌کند.

تبلیغات

 

 

برداشت معمول از مطالب فقط با ذکر منبع به صورت کامل یعنی با دکر عبارت «ماهنامه تجربه»، تاریخ و شماره مجله آزاد است. بازنشر کلی مطالب مجله به هر نحوی، اعم از چاپی، دیجیتالی یا مجازی ممنوع است.